Jak zakręcić zawór gazu w mieszkaniu?

W jaki dokładniej sposób zakręcić zawór gazu przy liczniku?

Gaz ziemny to jedno z najszerzej stosowanych źródeł energii w polskich domach i mieszkaniach. I choć na co dzień paliwo to jest używane między innymi do gotowania, ogrzewania wody oraz zasilania pieców centralnego ogrzewania, to w przypadku awarii może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia domowników. Ulatniający się gaz może bowiem doprowadzić do wybuchu, pożaru lub zatrucia, dlatego tak ważne jest, aby każdy mieszkaniec wiedział, jak zachować się w sytuacji, gdy zacznie się ulatniać. I tutaj jedną z podstawowych czynności, którą należy wówczas wykonać, jest zakręcenie głównego zaworu gazu w mieszkaniu, aby odciąć jego dopływ do instalacji. Jest to czynność, którą można wykonać samodzielnie bez pomocy fachowca czy administratora budynku. Jak więc to dokładniej zrobić? Jak konkretniej zakręcić zawór gazu w mieszkaniu, tak aby całkowicie odłączyć dopływ gazu? Tego właśnie dowiecie się z dzisiejszego artykułu! Zapraszamy do lektury!

Spis treści:
1. Do czego służy główny zawór gazu w mieszkaniu?
2. Jak bezpiecznie zakręcić zawór gazu w mieszkaniu?
3. Dlaczego ważne jest regularne sprawdzanie zaworu gazowego?
4. Jak sprawdzić czy zawór gazu jest szczelny?
5. Co zrobić, gdy zawór gazu się zaciął?
6. Jakie są najczęstsze błędy podczas zakręcania zaworu gazu?

Główny zawór gazu to podstawowy element instalacji gazowej, który umożliwia ręczne odcięcie dopływu gazu do całego lokalu. Jego podstawową funkcją jest więc kontrolowanie przepływu gazu z sieci miejskiej lub przyłącza budynku do wewnętrznej instalacji. Mówiąc prościej to właśnie ten element decyduje o tym, czy gaz dociera do naszych urządzeń, w tym do kuchenki, piekarnika, kotła grzewczego czy bojlera. Dzięki temu w sytuacjach awaryjnych, przykładowo w przypadku wyczucia zapachu gazu, uszkodzenia instalacji, nieszczelności przewodów lub awarii jednego z urządzeń, możliwe jest natychmiastowe zatrzymanie przepływu gazu i ograniczenie ryzyka wybuchu, pożaru lub zatrucia. Jego rola nie ogranicza się jednak wyłącznie do sytuacji awaryjnych, ponieważ główny zawór gazu jest również wykorzystywany podczas planowanych prac technicznych, remontów czy konserwacji instalacji gazowej. Przed wymianą kuchenki, naprawą piecyka lub innymi czynnościami wymagającymi ingerencji w instalację, zakręcenie głównego zaworu jest bowiem obowiązkowym krokiem zapewniającym bezpieczeństwo zarówno mieszkańcom, jak i osobom wykonującym prace. Zawór ten pozwala zatem na kontrolowane i bezpieczne zarządzanie dopływem gazu bez konieczności ingerencji w instalację całego budynku. Do tego warto dodać, że główny zawór gazu w mieszkaniu działa jako element nadrzędny wobec wszystkich pozostałych zaworów znajdujących się przy poszczególnych urządzeniach. Oznacza to, że jego zamknięcie automatycznie unieruchamia całą instalację gazową w lokalu, niezależnie od znajdujących się w nim sprzętów. Z tego względu każdy mieszkaniec powinien wiedzieć, gdzie jest on zlokalizowany oraz jak prawidłowo z niego korzystać.

Zakręcenie zaworu gazu w mieszkaniu to czynność, która nie wymaga ani specjalistycznej wiedzy, ani narzędzi, jednak należy wykonać ją w odpowiedni sposób, aby zrobić to skutecznie i bezpiecznie. Poniżej przedstawiamy więc instrukcję krok po kroku, jak prawidłowo odciąć dopływ gazu mieszkaniu:

1. Pierwszym i najważniejszym krokiem jest zachowanie spokoju, szczególnie gdy z instalacji ulatnia się gaz. Panika w przypadku wyczucia woni gazu jest naturalną reakcją, lecz może prowadzić do pochopnych decyzji, takich jak włączanie lub wyłączanie światła, korzystanie z telefonu komórkowego w pobliżu instalacji czy uruchamianie jakichkolwiek urządzeń elektrycznych. To wszystko będzie błędem w sytuacji awarii, ponieważ wszelkie iskry, nawet te niewidoczne gołym okiem, mogą wywołać zapłon tego paliwa, w związku z czym przed przystąpieniem do odłączenia gazu należy opanować emocje i działać metodycznie.
2. Kolejnym krokiem jest zlokalizowanie głównego zaworu gazu. Najczęściej znajduje się on w okolicach licznika gazowego, zwykle w przedpokoju, kuchni, na klatce schodowej lub w wyznaczonej wnęce przy wejściu do mieszkania. Zawór ma najczęściej postać dźwigni lub pokrętła. W przypadku dźwigni zasada jest prosta: gdy dźwignia jest ustawiona równolegle do rury, gaz płynie swobodnie, natomiast gdy ustawimy ją prostopadle do rury, dopływ zostaje odcięty. W przypadku pokrętła należy obracać nim zgodnie z ruchem wskazówek zegara aż do oporu, co oznacza zamknięcie zaworu.
3. Jeżeli wyłączenie dopływu gazu do mieszkania było spowodowane jego wyciekiem, po zakręceniu zaworu należy natychmiast otworzyć okna i drzwi, aby przewietrzyć pomieszczenie i obniżyć jego stężenie w powietrzu. Nie wolno w tym czasie używać żadnych włączników elektrycznych, zapalniczek, ani zapałek. A po opanowaniu sytuacji należy opuścić mieszkanie i zadzwonić na pogotowie gazowe pod numer 992 lub na numer alarmowy 112, aby odpowiednie służby sprawdziły instalację i potwierdziły, że całość jest bezpieczna i można wrócić do mieszkania.

Warto również pamiętać, że w przypadku starszych instalacji zawór gazu może stawiać opór, jednak nawet wtedy nie można stosować do niego ani smarów, ani substancji chemicznych, aby go ruszyć, ponieważ może to negatywnie wpłynąć na szczelność systemu. Oznacza to więc, że w sytuacji, gdy zawór nie daje się przekręcić lub wzbudza wątpliwości co do sprawności, należy skontaktować się z pogotowiem gazowym lub certyfikowanym gazownikiem.

Regularne sprawdzanie zaworu gazowego w mieszkaniu jest niezwykle ważnym elementem dbania o bezpieczeństwo domowników oraz prawidłowe funkcjonowanie całej instalacji gazowej, szczególnie że element ten, podobnie jak każde inne urządzenie, podlega zużyciu, przez co wymaga regularnej kontroli. Zaniedbanie tego obowiązku może prowadzić do poważnych konsekwencji zarówno dla bezpieczeństwa domowników, jak i dla stanu technicznego całej instalacji. I tutaj jednym z głównych powodów, dla których warto regularnie sprawdzać zawór gazowy, jest ryzyko wystąpienia na nim korozji. Zawory najczęściej są bowiem wykonane z metalu, który w kontakcie z wilgocią lub substancjami chemicznymi może stopniowo rdzewieć. W ten sposób zaniedbany, zardzewiały zawór może z czasem przestać działać sprawnie, a w najgorszym wypadku może się zatrzeć i nie dać się zakręcić w momencie, gdy będzie to konieczne. Okresowe sprawdzanie jego działania pomaga więc wykryć takie problemy odpowiednio wcześnie i zlecić wymianę zaworu zanim stanie się on przyczyną poważnej awarii. Równie istotnym argumentem jest możliwość wczesnego wykrycia nieszczelności. Nawet mikroskopijne przecieki gazu, które nie są wyczuwalne i nie powodują natychmiastowego zagrożenia, mogą przez długi czas kumulować się w zamkniętych pomieszczeniach, prowadząc do stopniowego wzrostu stężenia gazu w powietrzu. Regularne kontrole instalacji, w tym stanu zaworu, pozwalają wychwycić takie miejsca zanim dojdzie do poważnego incydentu. Warto w tym celu korzystać z usług uprawnionego technika gazowego, który dysponuje odpowiednim sprzętem do wykrywania nieszczelności. Nie bez znaczenia jest również aspekt prawny i ubezpieczeniowy. Właściciele mieszkań oraz zarządcy budynków mają bowiem ustawowy obowiązek dbania o stan techniczny instalacji gazowej, dlatego regularne przeglądy, których częścią jest kontrola zaworów odcinających, są wymogiem wynikającym z prawa budowlanego oraz warunkiem utrzymania ważności umowy ubezpieczeniowej nieruchomości. To właśnie dlatego w przypadku awarii spowodowanej zaniedbaniem przeglądów, towarzystwo ubezpieczeniowe może odmówić wypłaty odszkodowania, co naraża właściciela na ogromne straty finansowe.

Regularne sprawdzanie szczelności zaworu gazowego to element, który w dużej mierze będzie decydował o bezpieczeństwie domowników. Nawet niewielki przeciek może bowiem prowadzić do poważnych konsekwencji, od zatrucia mieszkańców, przez pożar, aż po ryzyko wybuchu. Na szczęście istnieje kilka sprawdzonych metod, które pozwalają samodzielnie ocenić, czy zawór gazu w naszym mieszkaniu działa prawidłowo i nie wykazuje oznak nieszczelności. Poniżej przedstawiamy kilka z nich:

• Pierwszą metodą sprawdzenia szczelności zaworu gazowego jest ocena zapachowa. Najczęstszym sygnałem, który
  świadczy o awarii instalacji, jest bowiem zapach gazu w jego okolicach, bo choć gaz ziemny sam w sobie jest bezwonny, to dodawany do niego merkaptan sprawia, że nawet minimalna ilość ulatniającego się paliwa jest wyczuwalna jako charakterystyczny, nieprzyjemny zapach przypominający zgniłe jajka lub siarkę. Oznacza to więc, że jeżeli regularnie wyczuwamy ten zapach w pobliżu zaworu, nawet jeśli jest on ledwo wyczuwalny, nie wolno tego bagatelizować. Może to oznaczać powolny, ale stały wyciek, który z czasem będzie się nasilał.
• Kolejną metodą sprawdzenia szczelności zaworu gazowego jest test z użyciem wody z mydłem. W tym celu wystarczy przygotować gęsty roztwór wody z płynem do mycia naczyń lub mydłem, a następnie nanieść go pędzlem lub gąbką na zawór, połączenia i miejsca styku rur. Jeśli w którymkolwiek miejscu pojawią się pęcherzyki powietrza, jest to wyraźny sygnał, że gaz wydostaje się na zewnątrz instalacji. Metoda ta jest skuteczna, prosta i bezpieczna pod warunkiem, że wykonujemy ją przy otwartych oknach, bez źródeł ognia w pobliżu. Ważne jest również, aby dokładnie pokryć roztworem całą powierzchnię zaworu, ze szczególnym uwzględnieniem miejsc łączeń i uszczelnień, bo właśnie tam najczęściej dochodzi do nieszczelności.
• Warto również zwrócić uwagę na wskazania licznika gazowego. Jeśli przez dłuższy czas nie korzystaliśmy z żadnych urządzeń gazowych, a licznik mimo to wykazuje zużycie, może to świadczyć o nieszczelności gdzieś w instalacji, w tym w samym zaworze. Aby przeprowadzić taki test, należy zakręcić zawór główny, odczytać stan licznika, odczekać kilka godzin bez korzystania z gazu, a następnie ponownie sprawdzić wskazanie. Zmiana odczytu przy zamkniętym zaworze jest poważnym sygnałem alarmowym i wymaga natychmiastowej interwencji specjalisty.

Tutaj należy jednak zaznaczyć, że żadna z powyższych metod nie powinna zastępować regularnych, profesjonalnych przeglądów instalacji gazowej. Uprawniony technik dysponuje bowiem specjalistycznym detektorem gazu, który wykrywa nawet śladowe ilości nieszczelności, które są niewidoczne i niewyczuwalne dla człowieka. Przeglądy takie powinny odbywać się co najmniej raz w roku, a w przypadku starszych instalacji jeszcze częściej. W razie jakichkolwiek wątpliwości co do stanu zaworu lub instalacji, nie należy zwlekać z wezwaniem fachowca, ponieważ bezpieczeństwo domowników jest zawsze ważniejsze niż oszczędność czasu czy pieniędzy.

Zacięty zawór gazu to problem, z którym część mieszkańców prędzej czy później może się zetknąć, szczególnie w starszych budynkach, gdzie instalacje gazowe nie były modernizowane od wielu lat. Zawór, który przez długi czas pozostaje w jednej pozycji i nie jest regularnie sprawdzany, może bowiem z czasem zatrzeć się na skutek korozji, zanieczyszczeń lub po prostu naturalnego zużycia materiału. Sytuacja taka jest nie tylko uciążliwa, ale przede wszystkim niebezpieczna, ponieważ zacięty zawór uniemożliwia szybkie odcięcie dopływu gazu w razie awarii, co w przypadku wycieku lub pożaru może mieć bardzo negatywne konsekwencje. I tutaj pierwszą i absolutnie nadrzędną zasadą, o której należy pamiętać w przypadku zaciętego zaworu, jest unikanie stosowania siły. Dla wielu osób intuicyjną reakcją jest bowiem próba mocniejszego przekręcenia zaworu lub użycia do tego narzędzi takich jak obcęgi, klucze nastawne czy inne przyrządy. Takie działanie jest jednak wyjątkowo ryzykowne, dlatego że zbyt duża siła może doprowadzić do uszkodzenia zaworu, pęknięcia rury lub zerwania połączenia, co z kolei może spowodować wyciek gazu. Aby tego uniknąć, trzeba działać spokojnie, bez nadmiernej siły. W tym celu można spróbować delikatnego poruszenia zaworem w obu kierunkach, ponieważ czasem wystarczy kilka naprzemiennych ruchów, żeby przełamać opór spowodowany długotrwałym brakiem użytkowania. Jeżeli jednak po kilku takich próbach zawór nadal nie reaguje, należy bezwzględnie zrezygnować z dalszych prób i wezwać specjalistę, dlatego że dalsza walka z nim może spowodować jego zerwanie. Z kolei w sytuacji, gdy zacięcie zaworu następuje w trakcie wycieku gazu, wówczas nie należy tracić czasu na próby samodzielnego uruchomienia zaworu. W takiej sytuacji priorytetem jest natychmiastowa ewakuacja wszystkich domowników z mieszkania, otwarcie okien i drzwi na klatce schodowej oraz pilne wezwanie pogotowia gazowego pod numer 992 lub straży pożarnej pod numer 998. Służby te dysponują odpowiednim sprzętem i uprawnieniami do awaryjnego odcięcia gazu na poziomie budynku lub przyłącza, co pozwoli opanować sytuację bez narażania mieszkańców na dodatkowe ryzyko.

Zakręcenie zaworu gazu wydaje się czynnością prostą, jednak w praktyce, a szczególnie w sytuacjach stresowych, wiele osób popełnia błędy, które mogą nie tylko utrudnić opanowanie sytuacji, ale wręcz zwiększyć poziom zagrożenia. I tutaj jednym z najczęściej popełnianych błędów jest brak wiedzy o lokalizacji zaworu. Brzmi to banalnie, ale wiele osób dowiaduje się, gdzie znajduje się główny zawór gazu, dopiero w momencie awarii, a wtedy każda sekunda ma znaczenie. Gorączkowe szukanie zaworu przy jednoczesnym wyczuwaniu zapachu gazu w mieszkaniu to scenariusz, który można łatwo wykluczyć, poświęcając kilka minut na zlokalizowanie i zapamiętanie jego położenia w spokojnych, codziennych warunkach. Warto też upewnić się, że wszyscy domownicy wiedzą, gdzie zawór się znajduje i jak go obsłużyć. Kolejnym powszechnym błędem jest zakręcanie zaworu w złym kierunku lub niepewność co do jego aktualnej pozycji. Szczególnie w przypadku starszych zaworów pokrętłowych, które nie mają wyraźnego oznaczenia kierunku zamknięcia, wiele osób kręci pokrętłem w złym kierunku, nie wiedząc, czy otwiera, czy zamyka dopływ gazu. Zasada jest prosta i warto ją zapamiętać: obracanie zgodnie z ruchem wskazówek zegara zamyka zawór, natomiast obracanie w kierunku przeciwnym otwiera. Z kolei w przypadku zaworów dźwigniowych pozycja równoległa do rury oznacza otwarcie, a prostopadła zamknięcie. Bardzo niebezpiecznym błędem jest też używanie urządzeń elektrycznych i źródeł ognia w trakcie lub bezpośrednio po zakręcaniu zaworu. Część osób odruchowo sięga po telefon, aby zadzwonić po pomoc, włącza światło w celu lepszej widoczności przy zaworze lub otwiera lodówkę. Tymczasem każde z tych działań może wywołać iskrę, która w obecności gazu w powietrzu doprowadzi do zapłonu. Wszelkie czynności elektryczne należy odkładać na moment, gdy znajdziemy się już poza mieszkaniem, w bezpiecznej odległości od źródła ewentualnego zagrożenia.